سنگ جواهر لعل منگنزدار (اسپسارتیت) ، خواص و کاربردهای آن
لعل اسپسارتیت سنگ جواهری با رنگ نارنجی تا قرمز- قهوه ای است که به دسته لعل های جواهر بزرگ و متغیر تعلق دارد.
این گروه را می توان به دو سطح ابتدایی تقسیم کرد: پیروسپیت (آلمینیوم) و یوگاندیت (کلسیم).
نام اسپسارتین از واژه باواریایی Spessart به معنی جنگل می آید که اشاره به جایی در آلمان دارد که ذخایر لعل منگنزدار در سال 1880 برای اولین پیدا شدند.
این لعل در صنعت جواهرات کمتر مطرح بود تا اینکه مخازن جدیدی از آن در سال 1990 در نامیبیا و موزامبیک پیدا شد.
لعل منگنز دار با رنگ زرد- نارنجی پر رنگ به نام لعل ماندارین نیز مبادله می شود.
لعل ماندارین به دلیل رنگ فوق العاده اش و درخششی که دارد مشهور است.
نمونه های لعل اسپسارتین شامل گونه هایی از سنگ های جواهر با رنگ های کمیاب و نمونه های ترکیبی مانند مالایا می شود.
لعل دارای رنگ متغیر بسیار کمیاب است و به دلیل توانایی اش برای تغییر رنگ وقتی از زوایا مختلف نور به آن نگاه می شود، ارزش بالایی دارد.
این نوع لعل ترکیبی از اسپسارتیت و پیروپ است.
لعل مالایا نمونه ای کمیاب است که نامش را از واژه Swahili به معنی دورافتاده یا فاحشه می گیرد.
دلیلش هم این است که وقتی برای اولین بار کشف شد در دسته هیچ نوع لعلی قرار نگرفت و کنار گذاشته شد.
لعل های مالایا رنگ های خاص و جذابی مانند نارنجی مایل به صورتی، نارنجی مایل به قرمز و نارنجی مایل به زرد با تابش نورهای قرمز دارند.
شناسایی لعل اسپسارتیت
لعل اسپسارتیت را از روی رنگی نارنجی اش می شناسند.
این لعل به طور کلی به دلیل اینکه روی سنگ دگردیسی شده پیدا می شود، سختی اش، رنگ، شاخص انکسار و شکل مکعبی بلورهایش از سایر سنگ های جواهر قابل تشخیص است.
با این حال سریعترین روش برای شناسایی این لعل استفاده از آهنرباهای قوی نئودیمیم است.
لعل به آهنربای نئودیمیم می چسبد زیرا دارای مقادیر زیادی آهن و یا منگنز است.
اسپسارتیت را بر اساس خاصیت مغناطیسی بالا (SI) نیز می شناسند.
لعل اسپسارتیت: خاستگاه و منابع
منابع لعل اسپسارتیت در برمه، برزیل، چین، کنیا، ماداگاسکار، سریلانکا، تانزانیا و آمریکا یافت می شوند.
محبوب ترین سنگ های جواهر از نامیبیا آورده می شوند و به آنها اسپسارتیت ماندارین گفته می شود.
رنگ لعل اسپسارتیت
لعل اسپسارتیت می تواند از رنگ های زرد گرم تا نارنجی- قرمز متغیر باشد.
بهترین رنگ برای لعل اسپسارتیت نارنجی مایل به قرمز است که به آن قرمز شفق یا اسپسارتیت ماندارین نیز می گویند.
این رنگ نارنجی خالص بدون رگه های قهوه ای است.
رنگ اسپسارتیت به دلیل وجود عنصری مهم در ترکیبش (منگنز) است. این منگنز است که رنگ نارنجی زیبا و جذاب را ایجاد می کند.
شفافیت و درخشندگی لعل اسپسارتیت
شاخص انکسار بالای لعل اسپسارتیت و درخشندگی شیشه ای اش نشان میدهد که شفافیت بالایی دارد.
لعل اسپسارتیت از شفاف تا نیمه شفاف متغیر است.
سنگ های جواهر کاملا شفاف و بدون ناسرگی در این گونه بسیار کمیاب هستند و بیشتر لعل ماندارین از نامیبیا از این نوع است.
مواد نامیبیا حاوی کمی ناسرگی تیرودیت هستند، ماده معدنی که ظاهر خاصی به لعل نارنجی میدهد.
برش و شکل اسپسارتیت
لعل اسپسارتیت نیمه شفاف را معمولا تراش می دهند در حالیکه مواد کاملا شفاف و با کیفیت در اشکال مختلف برش داده می شوند.
اسپسارتیت معمولا با روش هایی برش داده می شود که درخشندگی اش دوچندان شود.
اشکال بیضی، کوژ، چند وجهی و هشت ضلعی متداول ترین شکل ها هستند زیرا حداکثر وزن نهایی سنگ را بالا می برند.
از آنجا که این لعل چندرنگ نیست، جهت نگاه کردن به آن موضوع مهمی برای تراش دهنده های جواهری نیست.
آماده سازی لعل اسپسارتیت
مانند تمام گونه های لعل، اسپسارتیت را به هیچ روشی نمی توان آماده سازی و بهینه سازی کرد.
اسپسارتیت یکی از بهترین گزینه های انتخابی سنگ جواهر در حال حاضر است زیرا در آن هیچگونه تغییری ایجاد نمی شود.
ویژگی های گوهر شناسی لعل اسپسارتیت
فرمول شیمیایی: Mn3Al2(SiO4)3 منگنز آلمینیوم سیلیکات
شکل بلورها: مکعبی، دوازده وجهی لوزی، بیست وجهی
رنگ: نارنجی، زرد مایل به نارنجی، قرمز- قهوه ای
سختی: 6.5 تا 7.5 بر روی مقیاس Mohs
شاخص انکسار: 1.790 تا 1.820
چگالی: 4.12 تا 4.18
شکست پذیری: نامعلوم
شفافیت: شفاف، نیمه شفاف
انکسار دوسویه یا شکست نوردوگانه: معمولا ندارد
درخشندگی: شیشه ای
شب نمایی: اساسا ندارد
سنگ های جواهر مشهور اسپسارتیت
لعل اسپسارتیت یکی از سنگ های جواهری است که در مجموعه Cartier وجود دارد.
یکی از دستبندهای فوق العاده این مجموعه یک اسپسارتیت به وزن 63.55 قیراط است.
طراح جواهرات آمریکایی مارک اسنیدر جایزه انتخاب بهترین طراح جواهر JCK را در سال 2008 به دلیل حلقه ای دریافت کرد که از لعل اسپسارتیت ساخته شده بود.
گردنبد طلا و لعل اسپسارتیت در حراج سال 2013 لسانجس به ارزش 62500 دلار به فروش رسید.
اسپسارتیت های کوژشکل در گردنبند وزنی برابر با 382 قیراط دارند و از تانزانیا می ایند.
سلطان گوهرتراشان باز گری و طراح جواهرات برنادین جانسون مجموعه ای از سنجاق سینه های شکل پروانه ای را در موزه طبیعت تاریخ لس آنجلس به نمایش گذاشتند.
پروانه اسپسارتین و اسپسارتین و بنیتویت از سنگ های اسپسارتیت کالیفرنیا ساخته شدند.
اما استون بازیگر گوشواره های اسپسارتیت را در مراسم MTV Movie در سال 2011 پوشیده بود